Северна Кореја: „20×10“ – државниот план за рамномерен регионален развој

Додека Северна Кореја најчесто се прикажува исклучиво низ призмата на политичката конфронтација, нуклеарната програма и санкциите, во земјата веќе трета година се спроведува еден од најамбициозните обиди за регионален економски развој – политиката „20×10“.

Програмата беше најавена во јануари 2024 година и предвидува изградба на современи локални индустриски фабрики во 20 градови и окрузи секоја година, во период од десет години. Целта е индустриското производство и основните услуги да се шират надвор од Пјонгјанг и поголемите урбани центри, односно локалните заедници да добијат сопствена производствена и инфраструктурна база.

Она што е особено интересно е што „20×10“ не остана само на ниво на политички документ. Анализите на 38 North, кои користат сателитски снимки и други независни извори покрај севернокорејските официјални соопштенија, покажуваат дека проектите навистина се реализираат на терен. До почетокот на 2026 година е завршена и втората година од програмата, при што опфатот постепено се проширува и надвор од локалната индустрија.

Во текот на 2025 година програмата дополнително е проширена со т.н. основни регионални проекти, меѓу кои се објекти за здравство, управување со житни резерви и други јавни потреби. Анализите бележат и изградба или развој на различни локални производствени и инфраструктурни капацитети, што покажува дека станува збор за поширока политика на државно насочен регионален развој, а не само за изградба на неколку фабрики.

Овој модел е интересен и од поширока економско-политичка перспектива. Наместо развојот целосно да се препушти на пазарните механизми и на концентрацијата на капиталот во најразвиените центри, севернокорејската држава се обидува преку централизирано планирање да насочи инвестиции кон посиромашните и помалку развиените региони.