Смилево на 1 и 2 мај ќе биде домаќин на културниот настан „Смилевски конгрес 2026“, кој ја отвора темата за заедницата како креативен чин во услови на расцепканост и наметнат индивидуализам. Во програмата се вклучени музички настапи на „Чалгија саунд систем“ и „Brass Brothers“, како и уметнички инсталации сместени во куќата на Даме Груев. Организаторите најавуваат враќање на културата во заедничкиот простор преку непосреден контакт со публиката.
Настанот ја третира културната меморија како жива и отворена за нови толкувања на заедништвото. Смилево во Демир Хисар не е само историска позадина, туку се претвора во центар на ново колективно делување. Според организаторите, автентичната уметност подразбира интеракција и соработка со Другиот, наместо изолирано индивидуално творење. Овој пристап се спротивставува на современата симулирана комуникација и општествената отуѓеност.
Програмата започнува на 1 мај со поворка на „Brass Brothers“ до Сретсело и концерт на „Дејание“ во плевната под куќата на Даме Груев. Вечерта продолжува со настап на „Чалгија саунд систем“ и џем-сесии во локалната кооперација. Следниот ден, 2 мај, публиката ќе може да ги проследи настапите на „Летечки Пекинезери“ и „Мојра“. Паралелно се поставуваат изложбите „Интуитивни клепања“ и „Последните селани“ од авторите Емилија Сандиќ, Сашо Алушевски и Предраг Узелац.
Во куќата на Даме Груев, како централен сегмент на настанот, ќе биде претставена трансбалканската инсталација „Песната на славејот“. Проектот ја гледа уметноста како простор во кој различните гласови коегзистираат без да се поништуваат. Преку современи практики и автентични музички изрази, „Смилевски конгрес 2026“ испраќа порака дека заедницата мора постојано да се обновува за да опстане како жив и динамичен систем.
