На денешен ден се одбележува еден од најтрагичните настани во историјата на Македонците во Егејска Македонија – масакрот во селото Загоричани, каде што, според историските сведоштва, биле убиени десетици цивили, меѓу кои жени, деца и старци.
Настанот оставил длабока трага во колективната меморија, а сведоштвата за неговата бруталност се пренесуваат со генерации. Италијанскиот полковник Албер, кој бил сведок на бројни воени конфликти, го опишал злосторството како нешто невидено дури и во најсуровите услови на војување.
Масакрот во Загоричани подоцна станал и инспирација за познатата револуционерна песна Народе македонски, која и денес се смета за симбол на отпорот и страдањето.
Во поширокиот историски контекст, страдањата на цивилното население, особено на децата, остануваат едно од најболните поглавја. Илјадници млади биле изложени на воени ужаси, принудни преселби и разделување од своите семејства. Дел од нив биле евакуирани и згрижени во различни земји, меѓу кои Ташкент, Полска и Чехословачка.
И покрај тоа што многумина биле прифатени и згрижени, сведоштвата говорат за длабоката траума од разделбите, животот во туѓина и носталгијата по родниот крај. Овие генерации, и покрај тешките околности, успеале да изградат нови животи, но спомените за трагедијата останале трајно врежани.
Денес, сеќавањето на жртвите од Загоричани претставува потсетник за историските страдања, но и обврска за зачувување на колективната меморија.
Вечна слава на жртвите.
