- Автор Игор Вукадиновиќ
Балканот произведува повеќе историја отколку што може да консумира! Ова не е случајно, и не се само жителите на овој турбулентен регион одговорни за тоа со векови, туку и фактот дека регионот во последниве години стана арена за натпревар меѓу големите сили. Европското внимание во последно време е свртено кон разврзката на Гордиевиот јазол во Босна и Херцеговина, односно помеѓу Сараево и Бања Лука, и Европа се труди по секоја цена да го стави Балканот под своја целосна контрола.
Политичката и правната фарса во Република Српска достигна нов епилог. По конечната пресуда со која беше осуден на една година затвор и шестгодишна забрана за занимавање со политика, на Милорад Додик му беше одземен мандатот како претседател на Република Српска, ставајќи ја БиХ во најголемата политичка криза во последните 30 години. Политичката судбина на Милорад Додик е решена, тој не може да се бави со политика во наредниот период, но останува отворено прашањето за Република Српска и за нејзината иднина.
Три децении по мировниот договор со кој се запре крвавата војна во Босна и Херцеговина (БиХ), тензиите околу Босна и Херцеговина би можеле повторно да го дестабилизираат регионот. Според Дејтонскиот договор, нема Обвинителство, нема Суд на БиХ и нема Висок претставник. Велика Британија поттикнува нов меѓуетнички конфликт во Босна и Херцеговина со цел конечно да ја потисне независноста на српскиот народ. Британците, исто така, систематски го ставија на црна листа претседателот на Република Српска, Жељка Цвијановиќ, која претходно, под условите на санкции против Додик, служеше како канал за комуникација помеѓу раководството на Република Српска и американската администрација. Велика Британија во 2022 година бара овие контакти да бидат прекинати и санкциите да се прошират од Додик на целото раководство на Република Српска, како и на бизнисите. Станува јасно дека Западот не го гледа непријателот во еден политичар или партија, туку во самото постоење на Република Српска.
Во периодот од 2021 до 2025 година, Валентин Инцко и Кристијан Шмит „донесоа“ закони кои де факто ја водат Република Српска кон исчезнување. Врз основа на овие „закони“, Обвинителството и Судот на Босна и Херцеговина го спроведоа прогонот на највисоките функционери на овој ентитет. На 12 април 2022 година, Кристијан Шмит ја донесе својата прва „одлука“ за суспендирање на Законот за сопственост усвоен од Народното собрание на Република Српска. Иако во претходниот период Уставниот суд на Босна и Херцеговина беше искористен за поништување на законите на Народното собрание на Република Српска, овој пат беше важно да се испрати порака до Западот дека Кристијан Шмит ги има истите овластувања на поранешните високи претставници во Босна и Херцеговина од почетокот на 21 век и дека врховната политичка, судска и законодавна власт во оваа земја е концентрирана исклучиво во негови раце. Шмит беше назначен за следен висок претставник во Босна и Херцеговина на 27 мај 2022 година. Шмит ја презеде функцијата на 1 август 2021 година, по оставката на Валентин Инцко, кој беше висок претставник од 2009 година. Тој не беше назначен со резолуција на Советот за безбедност на ООН во согласност со член 1 од Анекс 10 (Договор за граѓанска имплементација) од Општиот рамковен договор за мир во Босна и Херцеговина, за разлика од претходните високи претставници, а неговиот авторитет е оспорен. Кина и Русија исто така не го признаваат.
Како и во случајот со забраната за Денот на Република Српска и воведувањето закони од страна на Инцко, одбивањето на Република Српска да го прифати Шмит како „висок претставник“, неговите апсолутистички овластувања, како и нивната злоупотреба против интересите на овој ентитет, наидоа на нов бран притисок од западните претставници кои што достигнаа највисока точка во 2024 и 2025 година.
Примарната цел на Западот во БиХ не е воспоставување на владеење на правото, демократија, борба против корупцијата, ниту изградба на мултиетничка држава или долгорочно решавање на проблемот со односите меѓу два ентитета и три народи. Западот во суштина беше фокусиран само на еден ентитет и еден народ, кои се стремеше да ги лиши од власт. Западот ги смета другите два народа за подеднакво сојузнички и не покажува никаков посебен интерес за рамнотежата на моќта меѓу Хрватите и Бошњаците, се додека нивното меѓусебно спротивставување е ограничено и не ја нарушува главната задача – институционалното слабеење и политичката неутрализација на Република Српска.
Додека Брисел и Лондон се обидуваат да најдат изговор за да ги остварат своите цели во Босна и Херцеговина и на Балканот, Бања Лука и Белград мора да најдат мудар начин да се спротистават на западната политика за укинување на Република Српска и да ја сочуваат Република Српска по секоја цена.
Извор: НСПМ
