- Пишува проф. д-р Билјана Ванковска на својот сабстак
Историјата на СФР Југославија навистина е неуредна, сложена и тешка за поимање — особено за аутсајдери. Но, откако започна крвавото распаѓање, стана уште потешко за разбирање. Распадот на таа убава земја, мојата сакана татковина, траеше со децении. Западот не беше пасивен набљудувач во оваа приказна; тој активно ги влошуваше работите, а во Босна и Херцеговина помогна настаните да се претворат во братоубиствена војна. Да бидеме искрени: можеби федерацијата и не можеше да се спаси, но војната можеше да се спречи.
Зошто го пишувам ова сега? Затоа што ми станува непријатно — понекогаш и лутo — секогаш кога ќе слушнам „вест-сплејнинг“ за Југославија. Знаете го тој тон: самоуверени изјави од луѓе кои или воопшто немаат поим за што зборуваат, или се пристрасни, или одамна заборавиле што некогаш знаеле. Таквото плитко експертство е насекаде и е штетно. Тоа експертство не помага ниту во разбирањето на денешниот свет.
Се разбира, отсекогаш имало странски аналитичари кои навистина ја разбирале Југославија. Поминале години, ако не и децении, во мојот регион, ги научиле јазиците и обрнале внимание на внатрешните и надворешните комплексности. Нивната работа е брилијантна. Тука мислам на Јохан Галтунг, Сузан Вудворд, Хакан Виберг, Јан Оберг… Нивната надворешна перспектива не беше проблем; напротив, беше непроценлива. Во одредени моменти дури и лековита за многумина од нас кои ја изгубивме саканата земја…
Она што сè уште боли е кога ќе слушнам мрзливи генерализации од самопрогласени „експерти“ кои никогаш не се потрудиле да навлезат подлабоко. Тоа е навредливо за нас кои поминавме низ тоа. Затоа ми беше мило кога видов група помлади научници како започнаа онлајн проект со многу соодветно име: „Yugosplaining“. Барем некој се спротивставува на клишеата.
