ЦУК вечерва соопшти дека денеска до 18:30 часот се регистрирани 12 пожари на отворен простор низ целата земја, од кои четири се сè уште активни, два во Македонски Брод, еден во Велес и еден во Чучер‑Сандево, како и уште еден во Дојран. Останатите осум се веќе изгаснати од пријекти низ Прилеп, Виница, Демир Капија, Струга, Липково и Тетово. Владиниот апел кон граѓаните за внимание при движење во природа е добредојден, но покажува и сериозна институционална неспособност да се спречат овие инциденти во првата фаза, нивното избегнување.
Анализа на податоците од минатите 10 дена открива алармантен тренд: само досега се регистрирани над 30 пожари низ земјава, со 7-10 од нив активни во секое дадено време. На 10 јули, ЦУК извести за 16 пожари до 12 часот, од кои осум биле активни, а пет локализирани. Неколку дена претходно владата прогласи 30-дневна кризна состојба поради сериозната пожарна закана.
Повтореното јавување наненамерни пожари, вклучително во резерватот во Македонски Брод, уште еднаш дава силна слика дека превенцијата е дефектна. До утрото на 11 јули пријавени биле 38 пожари, од кои седум биле активни, а 27 изгаснати, ЦУК сепак призна дека „сè уште има активни жаришта и покрај институционалните напори“.
Оваа серија на пожари укажува на системска слабост, недостаток на ефикасен мониторинг на високоризичните подрачја, слаба превенција во координација меѓу институциите, и неспособност Стопаните на шумите или локалните општини да имплементираат долгогодишни мерки за заштита, како санитарни искоски и почисти појаси. Владината одлука за прогласување кризна состојба од 30 дена и формалниот ангажман на армијата и полицијата се реактивни мерки, корисни, но доцни.
Критиките до владата се оправдани: ако советот беше претходно воспоставен, на пример, во текот на пролетта, со јасен акцент на линеарна комуникација, финансиски поддржани проекти за заштита и експертски надзор, сега ситуацијата можеше да биде многу поразлична. Очигледно е дека властите (ЦУК, шумско стопанство, општински служби) се во постојана состојба на догонување на пожарот, наместо да работат на негово спречување.
Со драматичното зголемување на бројот на пожари, јасно беше и пуштањето на армијата на терен, но тоа повторно се случи откако кризата веќе е речиси неконтролирана.
Дополнителна иронија на целата ситуација е што Владата неодамна го одби амандманот на Левица за формирање специјализиран тим за набљудување и брза реакција за пожари, тим што, гледано по се, и тоа како е неопходен во услови кога земјата гори, а институциите повторно се затекнати неподготвени.
Потребата од системски реформи, нови протоколи, технолошки мониторинг (камери, радар), санкционирање на подметнувачи и сериозни инвестиции во едукација и инфраструктура за превенција, е многу повеќе од декларацијата за „кризната состојба“.
