Во последните денови, светската јавност стана сведок на сериозна ескалација на тензиите на Блискиот Исток, кога Израел спроведе воздушни и ракетни напади врз територијата на Иран. Иако Тел Авив се обидува овие напади да ги оправда како одбрана од нуклеарна закана, сè поочигледно е дека израелските акции претставуваат директен обид да се дестабилизира иранската држава и да се постави основа за можен обид за смена на режимот.
По првиот напад, премиерот Бенјамин Нетанјаху испрати порака до иранскиот народ со повик да го срушат, како што го нарече, „злобниот и репресивен режим“. Тој отворено изјави дека офанзивата на Израел ќе „им го отвори патот кон слобода“. Ваквата реторика претставува отворен повик за внатрешна дестабилизација на Иран и поткопување на неговиот суверенитет.
Но, дали станува збор за реална загриженост или за класичен пример на геополитичка агресија?
Иран, кој веќе со децении е цел на економски и дипломатски притисоци, нееднаш е нападнат и индиректно преку израелски сојузници, како што се различни вооружени групи и разузнавачки операции. Сега, со директна воена интервенција, Израел покажува дека е подготвен да оди чекор понатаму – не за одбрана, туку за проекција на моќ и редефинирање на балансот во регионот.
Според изјавата на иранскиот амбасадор во Велика Британија, Сејед Али Мусави, Иран ги презема сите свои активности „во рамките на Повелбата на Обединетите нации“ и ги брани својата територијална целовитост и национален интегритет. „Ова е прашање на самоодбрана, и ние постапуваме одговорно како држава-членка на ОН“, истакна тој.
Нетанјаху, пак, се обиде да ги придобие иранските граѓани, повикувајќи се на протестниот слоган „жена, живот, слобода“, кој беше симбол на протестите во Иран во 2022 година. Но, ваквата злоупотреба на автентично народно незадоволство од страна на израелската влада може да се сфати како циничен обид да се легитимира надворешна агресија.
Иран се соочува со сериозни економски и социјални предизвици, инфлација, недостиг на енергенси и социјална неправда. Но, овие проблеми не се изговор за странска интервенција. Наместо тоа, тие бараат решенија преку внатрешен демократски процес, а не преку воздушни напади и деструктивна геополитика.
Целта на Израел, изгледа, не е само одвраќање на Иран од развој на нуклеарна технологија, туку и системско ослабување на Исламската револуционерна гарда (IRGC), клучниот безбедносен и политички столб на актуелниот режим. Нападите се насочени главно кон IRGC, додека редовната армија е оставена настрана, што може да укажува на обид да се создаде внатрешен раскол во иранските воени структури.
Во позадина останува прашањето, дали ваквиот пристап ќе донесе демократски напредок или ќе доведе до хаос, војна и натамошно страдање на цивилното население? Прецизни бомби не градат институции. Историјата покажа дека режимска промена извезена однадвор, без волја и поддршка од внатрешноста, завршува со нова репресија, а не со слобода.
Иран, со својата историска култура, силна државност и горд народ, има право сам да го дефинира својот пат. Патот кон слобода и демократија не се гради со дронови и бомбардери, туку со почит, дијалог и суверена одлука на народот.
